Bazylika kolegiacka Trójcy Świętej

data nadania tytułu bazyliki mniejszej 
20 stycznia 1998 roku

Diecezja Rzeszowska

Krosno rozlokowane w widłach Wisłoka i Lubatówki, stanowi zwarty układ urbanistyczny i urzeka pięknem średniowiecznych kościołów, zabytkowych kamieniczek, usytuowanych głównie w rynku, który mieści się na wzniesieniu ok. 277 m n.p.m.
Krosno określano jako parva Cracovia – czyli małym Krakowem, a to dlatego, że krośnieński Rynek z renesansowymi sukiennicami, podobny jest do krakowskiego Starego Miasta. Początki kościoła parafialnego w Krośnie związane są ściśle z lokacją miasta na prawie magdeburskim, która nastąpiła w latach 60-tych XIV stulecia. Fara stała się elementem fortyfikacji miasta – stanowiła część murów. Według badań pierwotna nawa kościoła miała pięcioprzęsłowe, trójdzielne sklepienie, wsparte na czterech filarach.
Świątynia wzniesiona została w połowie XIV w. z fundacji króla Kazimierza Wielkiego. W XV i XVI w. dobudowano do niej boczne kaplice. Po uszkodzeniach spowodowanych pożarem miasta w 1638 roku, kościół został gruntownie przebudowany, a wystrój wnętrza zmieniono z gotyckiego na manierystyczne i wczesnobarokowe. Większość prac wykonano dzięki ofiarności krośnieńskiego proboszcza – księdza Kaspra Rożyńskiego oraz rajcy krośnieńskiego Wojciecha Portiusa. Wnętrze kościoła farnego uchodzi powszechnie za jedno z najbogatszych i najlepiej zachowanych sakralnych wnętrz w Małopolsce. Z XV-wiecznego wyposażenia świątyni zachowały się: gotycka grupa Pasji z około 1420 r. oraz tablicowy obraz Koronacja Marii z ok. 1480 r. Ołtarz główny pochodzący z lat 30 XVII wieku, z obrazem Adoracja Trójcy Świętej i Matki Boskiej przez wszystkich świętych, malowany przez weneckiego malarza Tomasza Dolabellę. Renesansowo-manierystyczne stalle mansjonarskie zdobione malowidłami przedstawiającymi świętych oraz sceny biblijne. Zespół dwudziestu kilku monumentalnych obrazów sztalugowych na ścianach i filarach świątyni, wykonanych przez krośnieńskich malarzy wykształconych w warsztacie Tomasza Dolabelli, Manierystyczna ambona zwieńczona pięknym baldachimem w kształcie wysmukłej latarni, Cynowa chrzcielnica, wsparta na trzech leżących lwach, ufundowana przez Wojciecha Portiusa. Stalle radzieckie – bogato zdobione ławy, w których zasiadali rajcy miejscy i  ławka kolatorska Wojciecha Portiusa i jego żony Anny. W sąsiedztwie kościoła farnego jest usytuowana wieża dzwonnica. Wybudowana została w latach 1637-1651, z fundacji Wojciecha Portiusa. Wewnątrz wieży mieszczą się trzy dzwony: „Urban”, „Jan” i „Marian”. Warto nadmienić, że „Urban” zaliczany jest do największych zabytkowych dzwonów w Polsce. Na wieży znajduje się również zegar, wykonany w Pierwszej Krajowej Fabryce Zegarów Wieżowych Michała Mięsowicza. Nakryta baniastym hełmem wieża jest najbardziej charakterystycznym elementem panoramy miasta, z której codziennie w południe rozbrzmiewa hejnał.

Krosno bazylika farna_03.jpg
Krosno bazylika farna_01.jpg
Krosno bazylika farna_02.jpg
Krosno bazylika farna_04.jpg
Krosno bazylika farna_06.jpg
Krosno bazylika farna_08.jpg
Krosno bazylika farna_07.jpg
Krosno bazylika farna_05.jpg
Krosno bazylika farna_10.jpg
Krosno bazylika farna_09.jpg